Het offer van José María de Torrijos y Uriarte
Het monument is opgericht ter ere van generaal José María de Torrijos y Uriarte en zijn 48 metgezellen. Deze dappere soldaten streden voor vrijheid en democratie tijdens en na de Spaanse Onafhankelijkheidsoorlog (1808-1814). Hoewel veel liberalen na de oorlog werden verbannen, gaven Torrijos en zijn mannen de moed nooit op.
In december 1831 vertrokken zij vanuit Gibraltar per boot en landden met 60 strijders in Málaga. Hun missie faalde echter jammerlijk: ze liepen in een hinderlaag en werden gevangengenomen. Op 11 december 1831 werden de overlevenden standrechtelijk gefusilleerd op het strand van San Andrés. Deze historische gebeurtenis is meesterlijk vastgelegd op een beroemd schilderij in het Prado Museum in Madrid.
Van executieplaats naar Plaza de la Merced
In 1842 ontstond het plan om een blijvend monument voor deze helden op te richten. Aanvankelijk dacht men aan de executieplaats op Playa San Andrés, maar uiteindelijk koos men voor het huidige Plaza de la Merced, dat destijds nog bekendstond als Plaza de Riego. De stoffelijke overschotten van de 49 strijders werden opgegraven op de begraafplaats San Miguel en kregen hun definitieve rustplaats in een crypte recht onder de obelisk.
Het geheim van de scheve top
Wie vandaag de dag goed naar de top van de obelisk kijkt, ziet iets opmerkelijks: het bovenste deel staat een fractie gedraaid. Dit is het gevolg van een zware aardbeving in Málaga in het jaar 1884. Hoewel de obelisk de ramp overleefde, verschoof het topsegment. Tijdens latere restauraties is bewust besloten deze draai te behouden. Het dient tot op de dag van vandaag als een subtiel, respectvol eerbetoon aan alle slachtoffers van de aardbeving.
